Montioni Montefalco Umbria

MONTIONI Montefalco (Umbria)

Vrijdag 16 mei 2025

Wij verwelkomen Paolo Montioni, eigenaar van het wijndomein Montioni Montefalco uit Umbrië. Montioni beschikt over 15 ha wijngaard. 90% van zijn productie is voor het buitenland bestemd. Voor het domein is duurzaamheid uiterst belangrijk. Dit houdt in dat men geen gebruik maakt van chemische bestrijdingsmiddelen. Voor een deel van hun assortiment maakt men gebruik van amforen. Naast wijn produceert het huis Montioni ook heerlijke olijfolie waarvan we twee varianten proefden.

TERROIR

Ligging: Montefalco ligt in Umbrië (Midden-Italië) tussen Florence en Rome, ten zuiden van Perugia op een oostelijke helling van de Colli Martani. Montefalco wordt het balkon van Umbrië genoemd, op 473 meter hoogte.

KLIMAAT

Het klimaat vertoont grotendeels mediterrane en sub continentale kenmerken (gematigd zeeklimaat), met warme maar niet al te vochtige of te droge zomers en koude winters.
De gemiddelde zomertemperatuur ligt tussen de 18 en 23°C en de gemiddelde wintertemperatuur tussen de 4 en 6°C. De gemiddelde jaartemperatuur ligt rond de 20°C.
De gemiddelde jaarlijkse regenval bedraagt 925 mm.

BODEM

In het algemeen heeft het productiegebied een klei-kalkhoudende bodem in diverse dieptes en samenstelling. De hoogte waarop de wijngaarden worden verbouwd, varieert van 220 tot 473 meter op de hoogste heuvels.
Ook de helling van de wijngaardpercelen en de algemene blootstelling zijn wisselend, waardoor er een breed scala aan microklimaten en teeltomstandigheden ontstaat.
In grote lijnen kunnen we de bodems indelen in 4 soorten:
-             geel zand (Plioceen – Pleistoceen), rondom Montefalco
-             klei en zand (Plio-Pleistoceen), deze zijn te vinden onder Limigiano, Bevagna
-             alluviaal: overwegend zandig-kiezelig (Holoceen),zoals in Cantalupo, Bevagna, La Bruna
-             mergel: grote gebieden bevatten ontsluitingen van gesteenten uit het Mioceen, er zijn gelige zandstenen en grijsachtige mergel te zien

DRUIVENRASSEN

-             Grechetto: Het is een vrij productieve druivensoort met een dikke schil en heeft bijna nooit last van meeldauw. De Grechetto wijn heeft een gematigde zuurgraad met een gevarieerd aromatisch profiel met delicate aroma's van fruit (peer en appel), gedroogd fruit (hazelnoot), tropisch fruit (ananas, banaan, kiwi en grapefruit) en florale aroma's (meidoorn, brem en soms kamille en acacia).

-             Sangiovese: Sangiovese verandert fenomenaal van karakter door veroudering. Daar waar jonge Sangiovese typische kenmerken vertoont van rood (zure krieken, kersen) en/of zwart fruit (cassis of bramen) met leder en wat hout, ontstaan er na vele jaren uitgesproken tertiaire aroma’s die gaan van bosgrond of pels tot paddenstoelen en zelfs truffels.

-             Sagrantino: Sagrantino is een typisch blauwe druif uit Umbrië. Dit oud ras heeft haar bakermat in de regio rond Montefalco. Twee typische eigenschappen van Sagrantino zijn het van nature bijzonder hoog tanninegehalte van de druif, en de hoge graad van polyfenolen, de kleurstoffen in de druif, die de wijnen een heel diepe kleur geven.
Sagrantino heeft een dikke pel, kleine trossen met kleine druiven, maar is groots qua kleur, tannines, aciditeit, extracten en suikers. Vooral die suikers zijn prominent aanwezig, zodat deze druif ook in gedroogde vorm wordt gebruikt om halfzoete rode wijn te maken.
Slechts drie DOC(G) wijnen bevatten Sagrantino.
Montefalco Sagrantino (of Sagrantino di Montefalco) is een DOCG 100% Sagrantino. Hij is diep rood, heeft veel tannines en is droog (secco), maar met een rijkheid aan extracten.
Montefalco Sagrantino Passito (ook een DOCG) is gemaakt van gedroogde druiven op de "recioto"-manier zoals de Corvina in Valpolicella.
Montefalco Rosso DOCG is daarentegen een blend van Sangiovese, Sagrantino (maximaal 15%) en andere druiven zoals Merlot of de meer traditionele Canaiolo.

Een typische Sagrantino-wijn heeft een dieprode tot bijna inktzwarte kleur met paarse tinten. De neus is intens met aroma’s van kersen, rijpe zwarte bessen, pruimen, tabak, vleugje chocolade en kruiden. Qua smaak vallen de stevige tannines en zuurgraad op, wat de wijn een uitstekend verouderingspotentieel geeft.
Vroeger werd vaak gezegd dat je na elke slok sagrantinowijn een glas water moest drinken om je palet te zuiveren. Vandaag de dag slaagt men erin om de tannines van de Sagrantino beter te managen. Niet alleen door deze laatrijper optimaal te plukken maar ook door het gebruik van bredere in plaats van hogere gistvaten te gebruiken waardoor de hoed niet al te dik wordt.

GEPROEFD

1.          Umbria Grechetto IGT 2023 

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Grechetto van wijngaarden 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: De druiven worden met de hand geplukt, gekneusd en onmiddellijk geperst. Vervolgens gefermenteerd in inox vaten bij een gecontroleerde temperatuur, veroudering hierin gedurende drie maanden en ten slotte verdere rijping op fles gedurende eveneens drie maanden. Men maakt gebruik van natuurlijke gisten.
Alcoholgraad: 13 %
Kleuromschrijving: Licht strogeel, lichte intensiteit, helder en fraai tranend.
Neus: Eerst floraal, witte bloemen, nadien ruiken wij steenfruit, citrus, fruit in blik.
Mond: Levendig in de mond met een zuurtje, we proeven perzik en citrusvruchten, klein bittertje in de halflange afdronk.
Conclusies: Plezierige wijn, geslaagd.
Gastro: Deze wijn kan zeevruchten accentueren, ook als aperitief, een slaatje met garnalen en tomaat mozzarella.

2.          Umbria Rosso IGT 2022 

Degustatiecommentaar
Druiven: 50% Sangiovese en 50% Merlot van wijngaarden 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: Handmatige pluk.  Begin september wordt de merlot geplukt de sangiovese twee weken later. De fermentatie vindt plaats in inox tanks, met een korte maceratie op de schillen bij een gecontroleerde temperatuur. Ten slotte volgt de rijping op fles, die ongeveer 3 maanden duurt. Bij Montioni speelt de merlot een belangrijke rol om de wijn toegankelijker te maken om zodoende meer in te spelen op de vraag van de internationale markt.
Alcoholgraad: 14 %
Kleuromschrijving: Intense robijnrode kleur met granaatrode reflecties en traantjes.
Neus: Geurt naar kersen op alcohol, rijp rood en zwart fruit, kruidige toetsen.
Mond: We proeven een wijn die fris en evenwichtig is en bemerken aanwezige tannines, lange peperige finale.
Conclusies: Deze blend is evenwichtig en fris en heeft bewaarpotentieel.
Gastro: Pasta ragù, lasagne, risotto met funghi, gerookt vlees en harde kazen.

3.          Montefalco Rosso DOC 2021

Degustatiecommentaar
Druiven: 65% Sangiovese, 20% Merlot en 15% Sagrantino van wijngaarden 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: Handmatige pluk. Plukperiode zie wijn 2 + Sagrantino wordt in oktober geplukt. fermentatie in stalen tanks, daarna 12 maanden opvoeding in Franse eikenhouten vaten van 225 liter. Daarna nog 4 tot 6 maanden flesrijping.
Alcoholgraad: 14,5 %
Kleuromschrijving: Helder donker robijnrood, wat evolutie en fijne donkere traantjes.
Neus: Fijn parfum met rijp fruit, zwarte bessen, pruimen, wilde bramen, kers, ceder en specerijen.
Mond: Fluweelzacht in de mond, behoorlijk inzake tannines en ingetogen zuren, opnieuw bramen, pruimen en een lange finale.
Conclusies: Sappige wijn met nog flink wat tannines.
Gastro: Rood gegrild vlees, BBQ, pasta ragù, kazen zoals Porno en Parmezaan.

4.          Montefalco Rosso DOC 2018

Degustatiecommentaar
Wij proeven nu een wijn qua samenstelling en vinificatie als wijn 3, maar van het jaar 2018.
Druiven: 65% Sangiovese, 20% Merlot en 15% Sagrantino, de wijngaarden van de Montioni’s bevinden zich op 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: zie wijn 3
Alcoholgraad: 14 %
Kleuromschrijving: Intens heldere robijnrode kleur, sterk tranend, lichte evolutie aan de rand en een klein waterrandje.
Neus: Rijk, krachtig en vooral in de neus specerijen (peper) en rijp fruit, zwarte bessen, pruimen en wilde bramen en zwarte kers maar nu ook wat tertiaire geuren zoals tabak en mokka, lichtjes vanille, ceder, sigarenkistje, een vleugje zoethout.
Mond: Volumineus en droog, harmonieus, versmolten lichte tannines, eersteklas zwart fruit, evenwichtige en mooie lange afdronk.
Conclusies: Extra kelderrust moet kunnen.
Gastro: Rood gegrild vlees, BBQ, pasta ragù, kazen zoals Pecorino en Parmezaan. Vergeet de truffel niet.

5.          Montefalco Sagrantino DOCG 2019

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Sagrantino van wijngaarden 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: Na de handmatige pluk begin oktober is er een fermentatie in stalen tanks. Skincontact gedurende 50 dagen. Rijping gedurende 24 maanden in 225-liter Franse eiken vaten waarvan de helft nieuw. Daarna flesrijping van 12 maanden.
Alcoholgraad: 15,5 %
Kleuromschrijving: Donker robijnrood, helder, mini waterrandje en gulzig gekleurde tranen.
Neus: Verfijnde en complexe neus met kersen, veenbessen, bramen, vlezige aardbei, geplette pruimen, edel hout, chocoladepoeder, subtiele rokerige toets, evenals een vleugje grafiet en peper.
Mond: Heel elegant vanaf de eerste slok, tannines die wat getemperd zijn, mooie textuur/fluweelzachte toets, rijpe bessentonen, rozijnen, sappige bramen, hints van zoete specerijen, melkchocolade, vanille, stevigheid in de aanhoudende afdronk met een karamelachtige smaak.
Conclusies: Leuke eerste kennismaking met een Sagrantino wijn.
Gastro: Gegrild rood vlees, pelswild, gebraden lamsvlees en belegen kazen.

Montefalco Sagrantino DOCG-wijnen zijn uitstekende begeleiders bij de maaltijd en kunnen een breed scala aan gerechten complementeren. Hier zijn enkele ideale combinaties:
1.           Gegrild rood Vlees: De wijnen van Montefalco Sagrantino hebben meestal stevige tannines en een volle smaak die perfect passen bij gegrild rood vlees, zoals steak, lamsvlees of zelfs wild. Deze wijnen kunnen de smaak van gegrild vlees hoger tillen.
2.           Harde Kazen: De wijnen van Montefalco Sagrantino matchen goed met pittige, gerijpte kazen zoals Pecorino of Parmigiano-Reggiano. De complexiteit van de wijn komt tot uiting in combinatie met de rijke (zilte) smaken van de kazen.
3.           Lokale gerechten uit Umbrië: Men zegt soms dat de wijnen uit een bepaalde typische streek een uitstekende foodpairing vormen met de lokale traditionele gerechten, dit is hier niet anders. Umbrië staat bekend om zijn traditionele gerechten, waaronder Torta al Testo (een platte broodtaart gevuld met verschillende ingrediënten, zoals kaas, ham of groenten), Strangozzi al Tartufo Nero (lange, dikke pasta met zwarte truffel), Zuppa di Farro, Porchetta Umbra (een geroosterd varkensvleesgerecht, gevuld met kruiden en specerijen), Lenticchie di Castelluccio (linzen). Ook zijn er variaties op pasta's zoals Rigatoni alla Norcina (Rigatoni pasta met een saus van varkensvlees, truffel en Parmezaanse kaas, en de specifieke pasta Strangozzi (lange dikke pasta). De wijn vult de aardse en hartige smaken van deze gerechten aan.
4.           Chocoladedesserts: Deze wijnen kunnen donkere chocoladedesserts best aan. De zoetheid van de chocolade verzacht de tannines en brengt de fruitige tonen van de wijn naar voren. (zie ook verslag van de wijnavond ‘Wijn en Chocolade’ van 29 april 2019)

6.          Montefalco Sagrantino DOCG 2017

Degustatiecommentaar
Wij proeven nu een wijn qua samenstelling en vinificatie als wijn 5, maar van het jaar 2017. Een bijzonder warm jaar wat resulteerde in een verminderde oogst van ongeveer 30%.
Druiven: 100% Sagrantino
Vinificatie: zie wijn 5
Alcoholgraad: 15,5 %
Kleuromschrijving: De wijn presenteert zich met een bijna ondoordringbare robijnrode kleur, klein waterrandje, beetje evolutie, gulzig olie dikke tranen.
Neus: Stuivend boeket, complex met aroma's van bramen, pruimen, rozijnen, bessen, espresso, chocolade, leder, tabak en kruiden, in perfecte balans met de aroma’s van de vanille verkregen door de houtlagering.
Mond: Rond en evenwichtig, droge en volle smaak, fluweelzacht met massa’s nobele verweven tannines, elegante textuur in de mond, we proeven mokka, versmolten fruit, chocolade, mespuntje peper, een ultralange afdronk!
Conclusies: Best krachtige wijn die zich rijper toont dan wijn 5 met jaargang 2019.
Gastro: Gegrild lamsvlees met aardappeltjes met rozemarijn in de oven en seizoengroentjes.

7.          Montefalco Sagrantino Ma.Gia. DOCG 2018

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Sagrantino afkomstig van de beste wijngaard van Montioni: Fonte Petrella, wijngaard 450 meter boven zeeniveau.
Vinificatie: De druiven worden vanaf de tweede helft van oktober zorgvuldig geselecteerd en met de hand geplukt. Fermentatie in Franse eikenhouten vaten met spontane gisting, zonder dat er geselecteerde gisten worden gebruikt. Lange maceratie van 4 maanden met dagelijks ‘punching down en pumping over’. De houtrijping vindt 30 maanden plaats in nieuwe Frans eikenhouten vaten van 225 liter en tot slot rijping op fles gedurende 12 maanden.
Alcoholgraad: 15,5 %
Kleuromschrijving: Diep paarsrode bijna ondoordringbare kleur, ietwat evolutie, dik tranend.
Neus: Rijpe impressies van zwarte kersen, kersen op alcohol, bessen, woudvruchten, rozijnen, pure chocolade, leder, ceder, kruiden, zoethout, verstandig gedoseerde houtlagering die zorgt voor de vanilletoets.
Mond: Het is een volle, krachtige en complexe smaak, met massa’s gepolijste nobele tannines, de sappige ronde smaken van weelderig fruit gaan over in zoethout, kruidnagel, vanille, chocolade en die blijven vele seconden hangen in de lange, lange finale!
Conclusies: Vrij complete wijn, rijp, rijk, weelderig met veel gastronomisch potentieel of lekker bij de open haard. Een klasbak!
Gastro: Gerechten met truffel, lamsvlees, gegrild vlees, duif en wild, krachtige of belegen kazen.

8.          Montefalco Sagrantino Passito DOCG 2020

Degustatiecommentaar
Druiven: 100% Sagrantino uit de hoogstgelegen wijngaard (425 meter boven zeeniveau) in Montefalco (Umbrië), met een volledig noordelijke ligging.
Vinificatie: Handmatige pluk begin oktober. Na de oogst worden de druiven ongeveer 2 maanden gedroogd in kleine houten kratjes. Fermentatie in stalen tanks gevolgd door rijping in Franse eikenhouten vaten van 225 liter gedurende 24 maanden.
De laatste fase van de verfijning duurt vervolgens 12 maanden op fles.
Alcoholgraad: 16 %
Kleuromschrijving: Intense rode wijn met inktallures met een paarse schijn, beetje evolutie en energieke tranenwand.
Neus: Geconcentreerde neus met bramenjam, kersen op alcohol en gedroogde pruimen.
Mond: De smaak is delicaat, vlezig en jammy, pruimen, honing, versmolten tannines, mooie zuren en lange finale.
Conclusies: Vrij apart maar geslaagd. Complexiteit en verfijndheid met een perfecte zoetheid.
Gastro: Droog gebak en droge koekjes; amaretti, baci di dama, canestrelli, amandelkoekjes cantuccini, bij jamtaarten en pure chocolade.
Wat betreft de combinatie met zout, één tip: oude kazen, smaakexplosie verzekerd.

Eindconclusie
De wijnen van Montioni met in het bijzonder de Montefalco Sagrantino blijven ons verbazen. Dit huis maakt topwijnen die passen in het plaatje van de betere Italiaanse wijnen.
De hoger gelegen wijngaarden met zijn eigen terroir geeft de wijnen complexiteit en finesse. Maar ook de hand van de wijnmaker in de kelder tijdens het vinificatieproces is belangrijk.
Lange maceraties, deskundig gebruik van eiken houten vaten, rijping op fles getuigen van kennis van zaken.
Ook de Montefalco Rosso wijnen die echt wel toegankelijk zijn door te blenden met voornamelijk Sangiovese zijn niet te versmaden.

Verslaggevers Rik Debal en Geert De Muynck